روسیه از نفت و گاز سوریه سود می‌برد یا ایران؟


اخبار international

از آغاز بحران سوریه در ژانویه ۲۰۱۱، روسیه از معدود قدرت هایی است که از نظام سیاسی سوریه دفاع کرده است.

به گزارش خبرنگار بین الملل انرژی امروز، طبق توافقنامه همکاری انرژی اواخر ژانویه ۲۰۱۸ میان مسکو و دمشق، روسیه حق انحصاری استخراج نفت و گاز در سوریه را به دست می آورد.

در این توافقنامه دوجانبه، بازسازی چاه­ ها و زیرساخت های نفتی آسیب دیده سوریه و پشتیبانی و آموزش نسل جدید کارکنان بخش نفتی این کشور تصریح شده است. اما بعد اصلی این اقدام، تحکیم بدون قیدوشرط منافع روسیه در خاورمیانه است.

تا پیش از مناقشات مسلحانه، سوریه روزانه بالغ بر ۳۸۰ هزار بشکه نفت تولید می کرد. اما پس از مدتی حجم تولید نفت این کشور کاهش یافت و اوج تولید این کشور در سال ۲۰۰۲ ثبت شده که به سطح ۶۷۷ هزار بشکه در روز رسید.

در مورد منابع گازی نیز میزان گاز تولیدشده از ۸ میلیارد مترمکعب در سال به ۳.۵ میلیارد مترمکعب کاهش یافت که بخش اعظم این کاهش را می توان با استفاده از گاز در تولید برق و افزایش مصرف داخلی مرتبط دانست؛ به همین دلیل نیز بازپس گیری میادین گازی از اولویت ویژه ای برای دولت برخوردار است.

اغراق نیست اگر بگوییم هر کس به بازسازی بخش انرژی سوریه بپردازد، با خرابی های گسترده در زیرساخت های این کشور مواجه خواهد شد. پالایشگاه های سوریه نیاز به بازسازی دارند که به احتمال زیاد ایران که قراردادی با این کشور امضا کرده است این کار را انجام خواهد داد. ظرفیت پالایشگاه های نفت سوریه در مقایسه با دوره پیش از آغاز درگیریهای مسلحانه در این کشور که حدود ۲۵۰ هزار بشکه در روز بود، به نصف کاهش یافته است.

اما ایران منابع مالی کافی برای سرمایه گذاری در زیرساخت های انرژی سوریه در اختیار ندارد و شرکت های اروپایی هم بعید است که به علت تحریم های اتحادیه اروپا علیه سوریه در بخش نفت و گاز این کشور سرمایه گذازی نمایند. بنابراین شرکت های روسی می توانند از این فرصت استفاده کنند و با توجه به این واقعیت که روسیه خود تحت تحریم های آمریکا و اروپا قرار دارد، از این محدودیت ها هراسی نداشته و می تواند هزینه قابل توجه بازسازی بخش نفت و گاز سوریه را تامین نماید. براساس اطلاعات صندوق بین المللی پول، سوریه در سال ۲۰۱۵ به ۲۷ میلیارد دلار برای بازسازی بخش انرژی خود نیاز داشت که این رقم اکنون به حدود ۴۰ میلیارد دلار رسیده است.

این هزینه شامل مجموع دکل­ ها، خطوط لوله، ایستگاه های پمپاژ و... است که تعمیر شده و دوباره فعالیت شان را از سر خواهند گرفت.
روابط اتحاد جماهیر شوروی و سوریه

اگرچه روابط اتحاد جماهیر شوروی و سوریه، روابطی خوب و نزدیک بود اما با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مناسبات فدراسیون روسیه با سوریه در ابتدای دهه ۱۹۹۰ میلادی به سطح بسیار پایینی تنزل یافت واساساً منطقه خاورمیانه جایگاه سنتی و منزلت استراتژیک خود را نزد روس ها از دست داد. به گونه ای که در فاصله سال های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۲ میلادی حدود ۹۴ درصد از میزان توافق های نظامی روسیه با کشورهای خاورمیانه از جمله عراق، سوریه و لیبی کاسته شد. البته پایان جنگ سرد نیز در این روند تاثیرگذار بود.

مرگ حافظ اسد و جانشینی بشار اسد در سال ۲۰۰۰ میلادی ، هم زمان با به قدرت رسیدن ولادیمیر پوتین در ساختار سیاسی روسیه موجب شد به موازات گسترش مناسبات سیاسی، روابط دو کشور در حوزه نظامی توسعه یابد . فروش جنگنده های میگ ۳۱، استقرار سیستم های دفاع موشکی اس اس ۲۶ یا اسکندر در سوریه، انتقال ناوگان دریای سیاه سوریه در مدیترانه و تقویت توان دفاعی سوریه با سلاح های جدید و مدرن، بخشش ۷۰ درصد از بدهی های خارجی سوریه با هدف بازگرداندن توان مالی و اقتصادی سوریه برای خرید تجهیزات دفاعی روسیه، ارسال موشک های اسکندر از طریق ناو لجستیکی روسیه مستقر در بندر طرطوس پس از درخواست ترکیه از ناتو برای استقرار سامانه موشکی پاتریوت در خاک ترکیه و تجهیز پایگاه طرطوس به عنوان تنها پایگاه نظامی روسیه در خاورمیانه از مهمترین محورهای همکاری نزدیک و راهبردی روسیه با سوریه طی دو دهه گذشته به شمار می رود .

در حوزه اقتصادی نیز دو کشور روابط بسیار نزدیکی برقرار کردند که بخش اصلی آن سرمایه گذاری گسترده روسیه در بخش نفت و گاز سوریه بود. به گونه ای که در سال ۲۰۰۹ میلادی (دو سال قبل از آغاز بحران سوریه) حجم سرمایه گذاری روسیه در سوریه از مرز ۲۰ میلیارد دلار گذشت . اما آغاز بحران سوریه که از اعتراض ها در شهر درعا در مارس ۲۰۱۱ میلادی آغاز شد و به تدریج به سایر نقاط این کشور کشیده شد، روابط سنتی و دیرپای روسیه و سوریه وارد مرحله جدیدی شد که می توان آن را نقطه عطفی در تاریخ مناسبات دو کشور به شمار آورد. در جریان بحران سوریه که هر روز ابعاد وسیع تر و پیچیده تری به خود گرفت، مسکو در موضعی مخالف با کشورهای غربی، ترکیه و برخی کشورهای عربی به محوریت عربستان سعودی، در کنار نظام سیاسی حاکم بر سوریه قرار گرفت و انواع حمایت های سیاسی، اقتصادی و نظامی (ارسال تجهیزات نظامی و ارائه مشاوره نظامی) را از دولت بشار اسد به عمل آورد.

اما باید درنظر داشت با توجه به هزینه های مسکو در سوریه، ایجاد ثبات در قیمت منابع انرژی اهمیت زیادی برای روسیه دارد. به دلیل نقش پررنگ شرکت های اروپایی از جمله شل و توتال در حوزه استحصال و تولید نفت، حجم عمده ای از نفت سوریه روانه بازارهای اروپایی می شد، اما با توجه به ادامه تحریم های اروپا بر صادرات نفت این کشور، سکاندار جدید صنعت نفت سوریه مجبور خواهد بود با توسل به کشورهای همجوار از جمله ترکیه و لبنان، بازارهای جدیدی برای فروش نفت دست و پا کند.

طی سال های درگیری، تنها شرکت کوچک Soyuzneftegaz در سوریه اقدام به سرمایه گذاری نمود که در ۲۰۱۵ فعالیتهای اکتشافیش را متوقف ساخت. تات نفت، شرکتی دولتی که توسعه میادین نفت و گاز تاتارستان را برعهده دارد، زمانی که خود را برای مذاکره در مورد میدان نفتی Qishma آماده می ساخت، با تشدید درگیریها مجبور شد از حضور در سوریه عقب نشینی کند. اما با فروکش نمودن تدریجی مناقشات، باز هم مقامات این شرکت تمایل خود برای حضور در این کشور را اعلام نموده اند، اما هنوز مشخص نیست سایر غول های نفتی روس از جمله روسنفت و گازپروم نفت بخواهند در این عرصه فعالیت داشته باشند.

به دست گرفتن میادین گازی می تواند تجارتی سودمند برای روسیه در این بخش از خاورمیانه محسوب شود. زیرا گاز تولید شده در این کشور به دلیل مصرف بالای داخلی و استفاده از آن در تولید برق، از ارزش والایی برخوردار است. از سوی دیگر ذخایر عظیم دیگری از جمله میدان گازی زهر، لویاتان و آفرودیت نیز در شرق خاورمیانه واقع شده اند که روسیه می تواند نیم نگاهی نیز به آنها داشته باشد.
ذخایر نفت و گاز سوریه

 طبق برآوردهای انجام گرفته توسط سازمان زمین شناسی آمریکا، ذخایر اثبات شده نفت سوریه بالغ بر ۲.۵ میلیارد بشکه نفت و ۱۰.۱ تریلیون فوت مکعب گزارش شده است. با درنظر گرفتن این امر که بیش از یک سوم این ذخایر را نفت خام بسیار سنگین تشکیل می دهد، سوریه مجبور است برای جذب نام آوران نفتی که به دنبال موقعیتی در استحصال و تولید این ذخایر هستند، قراردادهایش را اندکی اغواگرایانه تر درنظر گیرد.

طی ماه های اخیر، شرکت های روسی از جمله روسنفت و گازپروم نفت، علاقمندی خود برای حضور در عراق را ابراز داشته اند. نوواتک نیز برای حضور در تولید گاز فراساحلی لبنان اعلام آمادگی نموده است. در مجموع می توان گفت بحران سوریه اگرچه هزینه های بسیاری برای روسیه داشته است، اما به دست گرفتن کنترل نفت و گاز سوریه می تواند منافع و مواضع جدیدی برای مسکو ایجاد کند که در چارچوب آن بتواند با استفاده از ابزاری قدرتمند و در عین حال غیرنظامی، فعال ترین و در عین حال موفق ترین سیاست خارجی یک دهه اخیر را داشته باشد.

موضوعات مقاله

تولید پیل خورشیدی رنگی با قابلیت خودتمیزشوندگی

یکی از شرکت‌های تولیدکننده چینی در بخش نانومحصولات مربوط به پیل‌های خورشیدی، پیل‌های رنگی به بازا

استاندارد ریختگری چدن

.

ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر به ۷۰۰ مگاوات می‌رسد

برگزاری چهارمین کنفرانس بین المللی انرژی خورشیدی

چهارمین کنفرانس بین المللی انرژی خورشیدی پنجم و ششم آذر ماه سال جاری در دانشگاه تهران برگزار می ش

واگذاری ۳ میلیارد دلار پروژه به شرکت‌های داخلی

قیمت نفت ۲۰۱۸در تگزاس تعیین خواهد شد

فروش ۲ میلیون و۳۶۳ هزار لیتر سوخت در جایگاه مرزی بیله سوار

بیانیه پایانی اجلاس سران GECF

به گزارش انرژی امروز، متن کامل بیانیه پایانی چهارمین نشست سران کشورها و دولت‌های کشورهای عضو مجمع

بهره برداری آزمایشی از سد آریوبرزن

سوخت پاک سایبورگی شد

به گزارش گروه علم و فناوری آنا به نقل از ScienceAlert، دانشمندان دانشگاه برکلی کالیفرنیا در تلاشی

قرارداد توتال یک روز هم از برنامه عقب نیست

وزیر نفت گفت: اگر تحریم‌هایی توسط شورای امنیت علیه ایران اعمال شود و توتال ایران را ترک کند سرمای

ویژگی های دیگ و بویلر بخار استاندارد

اولین واکنش ایران به گزارش آژانس انرژی اتمی

لفاظی ها و فضا سازی رسانه ای مقامات آمریکایی و سفر نماینده آمریکا به وین تاکنون تاثیری بر فعالیته

دومین جلسه شورای سیاستگذاری کنفرانس رویکردهای نوین در نگهداشت انرژی

گزارش مصرف آب در بخش صنعت

مصرف آب در بخش صنعت: